صنعت آن مرجان سفيد طباشير سفيد كشنيز خشك از هريك نيم مثقال استخوان تمر هندى سماق منقى از هريك يك مثقال كهرباى شمعى فوفل از هريك يك دانك كات هندى دو دانك كوفته و بيخته دهان را باب كشنيز تازه شسته بپاشند سنون ديكر جهت تاكل دندان و بدبوئى دهان و چرك امدن از بن دندانها صنعت آن مازوى سبز غير مثقوب دو جزو مر صاف يك جزو با روغن كل سرخ بمالند و با سركهء عنصل مضمضه نمايند سنون كه جهت قلاع سياه سوداوى نافعست صنعت آن مويز بيدانه انيسون هر دو مساوى سرشته بر زبان و دهان بمالند صاحب حاوى صغير اين سنون را در مضمضه ذكر كرده سنون ديكر نافع به جهت قلاع صنعت آن برك زيتون برك عوسج اقاقيا از هريك يك جزو قلقطار صعتر شبّ يمانى زاج سفيد از هريك خمس جزوى بيخ سوسن ثلث جزوى زعفران ربع جزوى كوفته و بيخته سنون نمايند سنون ديكر نافع به جهت جميع اقسام قلاع صنعت آن شب يمانى عفص مساوى سائيده سنون كنند [ سنون ديكر نافع از براى اكله و قروح خبيثه در دهان ] سنون ديكر نافع از براى اكله و قروح خبيثه در دهان و ورم و سقوط دندانها و رائحهء خبيثهء دهان صنعت آن اقاقيا سه جزو زرنيخ سرخ زرنيخ زرد نورهء آب نديده شبّ يمانى از هريك نيم جزو مر صافى كثيرا صمغ عربى از هريك يك جزو كوفته و بيخته به سركه سرشته اقراص سازند و نكاه دارند سنون نافع به جهت قلاع صنعت آن زر ورد نشاسته طباشير سفيد عدس مقشّر تخم خرفه كشنيز خشك حنا مرمكى اجزا مساوى كافور اندكى كوفته و بيخته بر دهان بمالند و نكاه دارند در آن قدرى سنون ديكر كه جهت جوشيدن دهان نافعست صنعت آن فوفل اقاقيا سماق منقى طباشير سفيد كلنار فارسى ورق كل سرخ جو نيم سوخته مجموع مساوى كوفته و بيخته اوّل به سركه و دو چندان كلاب دهن بشويند و بعد از آن سنون نمايند سنون كه جوشيدن بن دندان را و اكله نافع است صنعت آن پوست انار ترش ده درم كزمازج نمك هندى از هريك چهار درم كوفته و بيخته سنون نمايند [ سنون منقول از اختيارات ابن هيل جهت بردن گوشت متعفّن ] سنون منقول از اختيارات ابن هيل جهت بردن كوشت متعفّن و اكله را نافع باشد و سيلان خون لثه را بنهايت بىعديل صنعت آن زرنيخ سرخ و زرد آهك آب نديده زاج سفيد مازوى سبز متساوى كوفته و بيخته به سركه سرشته اقراص سازند و دانكى از آن بر لثه بمالند و بعد از ساعتى بشويند سنون نافع به جهت قلاع ابيض صنعت آن نمك كوفته بعسل سرشته بر دهان بمالند و سكنجبين در دهان نكاه دارند سنون كه دهان را خشبو كند صنعت آن سنبل الطيب سعد كوفى ساذج هندى پوست اترج سك قرنفل حماما كل سرخ عود هندى سوهان كرده مصطكى نمك محرق بعسل مساوى كوفته سنون سازند صنعت احراق ملح بايد كه نمك را بكوبند و بعسل خمير كرده در خرقهء كتانى بسته بكل كرفته در تنور تابيده نهند پس از سرد شدن تنور براورند و كل را از آن دور كنند و نرم سائيده استعمال نمايند سنون كه چون بر دندانها بمالند كوشت بن دندان را سخت كند و بوى دهان را خوش كند و دندان را سفيد سازد صنعت آن سفال چينى كف دريا مسحوقونيا شنجار ملح در انى از هريك يك درم جو سوخته مورد سوخته سنبل الطيب كزمازج حب الاس شبّ يمانى سوخته در سركه انداخته از هريك دو درم عاقرقرحا پنج درم اكر مزاج دهان كرم باشد صندل فوفل از هريك دو درم كافور يك دانك اضافه نمايند و اكر معتدل باشد اينها را اضافه نكنند و اكر سرد باشد قرنفل خيربوا كبابه از هريك دو درم مشك تبتى دو دانك اضافه نمايند سنون كه صحت اسنان كند صنعت آن شاخ كوزن سوخته استخوان هليلهء سوخته كزمازج كل سرخ سعد كوفى سنبل الطيب اجزا مساوى نمك اندرانى ربع جزوى كوفته و بيخته بان سنون نمايند سنون كه به جهت درد دندان بارد مناسب است صنعت آن عاقرقرحا خردل شيطرج بوره فلفل زنجبيل كوفته و بيخته بعد از مضمضه به سركه كه در آن عاقرقرحا و صعتر و پودنه جوشانيده باشند بر پاى دندان بپاشند يا كماد كنند بكاورس كرم كرده و يا بكوبند فلفل را و بعسل سرشته بر پاى دندان بمالند [ سنون نافع از براى جلاى اسنان ] سنون نافع از براى جلاى اسنان و پاك كردن دندانها از چرك و آنچه بر انها بسته شود كه آن را به فارسى كچك كويند صنعت آن سفال چينى نمك طعام زبد البحر كوفته و بيخته بر دندانها بمالند سنونى كه نافع است ضعف اسنان را صنعت آن صندل سرخ كبابه فوفل از هريك پنج درم بقم چهار درم دارچينى دو درم اجزا كوفته و بيخته با نشاستهء كندم سرشته سنون سازند سنونى كه دندان را محكم كند و از افتادن نكاه دارد صنعت آن سعد كوفى سه درم پوست هليلهء زرد نمك از هريك پنج درم قرفة الطيب دارچينى از هريك پانزده درم سماق زعفران شب يمانى از هريك دو درم عاقرقرحا هفت درم نوشادر دارفلفل سك از هريك يك درم كلنار فارسى كزمازج قاقله از هريك چهار درم زرنباد شانزده درم كوفته و بيخته بر دندانها بمالند سنون كه وجع دندان كرم خورده و غير آن را سودمند و نافع است صنعت آن مصطكى زاج كه بهندى كسيس نامند تخم جوز القئ كه بهندى مين‌پهل نامند زنجبيل بريان سنك جراحت زاج بريان سنك سرمه نمك سياه كه بهندى نمك سيندهه نامند فلفل سياه بريان كرده كشنيز خشك كت سفيد سعد هندى كه بهندى ناكرموتهه نامند اجزا مساوى زيرهء كرمانى بريان كرده برابر جميع ادويه اجزا كوفته و بيخته بسر مسواك بر دندان بمالند و بعد از آن بفاصلهء يك‌دو ساعت باب سرد مضمضه نمايند [ سنونى كه جلاى دندان دهد و تغيير رنگ آن را زايل كند ] سنونى كه جلاى دندان دهد و تغيير رنك آن را زايل كند هرگاه بسبب زيادتى رطوبت باشد چون بعد از استفراغ استعمال نمايند صنعت آن كف دريا نمك بعسل سوخته نمك درانى صدف سوخته زراوند مدحرج خاكستر بيخ نى جو سوخته سفال چينى سائيده بر دندانها بمالند سنون ديكر كه همين منفعت دارد صنعت آن آبكينهء سوخته مسحوقونيا سنبادج انكشت خصوص انكشت پوست بادام سائيده بر دندانها بمالند سنون كه زردى و ديكر رنكهاى قوى شده را از دندان ببرد صنعت آن زنكار با عسل بسرشند و بدندانها بمالند و اكر مسحوقونيا و ابكينه را نرم كوبيده بان بياميزند قوىتر كردد سنون كه مادهء كه موجب تغيير لون دندان باشد تحليل دهد صنعت آن سعد كوفى پنج درم سنبل الطّيب يك درم فلفل شش درم قسط زراوند مدحرج حلتيت از هريك سه درم كف دريا مسحوقونيا شنجار سنبادج از هريك دو درم كوفته و بيخته بمالند سنون زرنيخ نافع از براى درد دندان متاكل و كرم خورد صنعت آن زرنيخ قلى متساوى هر دو را سحق بليغ نموده بسفيدهء تخم مرغ سرشته پس در ميان پوست تخم مرغ پر كنند و آن تخم مرغ را بخمير كرفته در زير آتش سركين كاو كنند تا خمير سوخته شود پس از زير آتش براورند و خمير آن را دور كرده آنچه در جوف بيضه است نكاه دارند و بكذارند از آن دوا مقدار نيم نخود بر روى دندانى كه كرم دارد [ سنون جهت دندان متحرك بسبب رطوبت مسترخيه ] سنون جهت دندان متحرك بسبب رطوبت مسترخيه و حفظ صحّت آن و تحريك اسنان را نافع است صنعت آن سعد كوفى ورد احمر سنبل الطّيب ملح اندرانى قرن ايل محرق كزمازج اجزا مساوى كوفته و بيخته بر دندان بمالند اكر بسبب نقصان كوشت لثه باشد صنعت آن بكيرند شبّ يمانى عود هندى محرق سعد كوفى سماق جلنار كوفته و بيخته سنون نمايند نقل از